De beelden willen nog niet uit mijn hoofd. De San Miguel-markt waar ik tien jaar geleden nog gewoon groenten en fruit kocht, is ge-yupppificeerd tot een plek met enkel nog dure delicatessen. In de Calle Moratín slaapt een man in een portiek met als hoofdkussen een opengeslagen boek. Gerard Mortier programmeert Elektra en Pelléas et Mélisande. In het sjieke restaurant van de opera heb je voor 50 euro een menú de degustación.

Net terug uit Madrid

Achter de opera, op de Plaza de Oriente, ligt een smerige hoop bierblikken die een bende zuipers heeft achtergelaten. De laagst betaalden, de sjouwers op de luchthaven, de straatvegers, de hotelpiccolo’s zijn bijna allemaal migranten uit Latijns-Amerika, je herkent ze aan hun Indios-trekken. En natuurlijk zijn er de Afrikanen die namaakhandtassen en gsm-hoesjes verkopen en die om de haverklap hun op een deken uitgestalde waren bijeen moeten graaien want er is weer een politieman gesignaleerd.

Maar de televisie brengt live verslag uit over de bijna gemummificeerde, steenrijke hertogin van Alva die voor de derde keer trouwt. En over het feit dat Madrid weer wat verder van Barcelona ligt: stierengevechten zijn voortaan verboden in Catalonië. TV-Madrid peilt naar het volksgevoel: “Zijn de stieren misschien uit Catalonië verbannen omdat ze een symbool van Spanje zijn?” Achtenzestig procent antwoordt met ja.

Groene sociaal-democraat

Net terug uit Spanje, maar ook net op tijd. Want het straatbeeld begint te vervuilen met verkiezingsaffiches. Zo goed als zeker helpt een meerderheid van de Spanjaarden op 20 november de rechtse Partido Popular (PP) in het zadel. Haar leider, Mariano Rajoy, heeft het charisma van een borstelsteel. Als ik hem op tv bezig zie word ik er telkens weer aan herinnerd dat mijn hart links van het centrum klopt, waar, hoop ik, nog wat plaats is voor oudmodische solidariteit met degenen die in het verdomhoekje zitten (en dat hoekje wordt almaar groter). Als ik Spanjaard was zou ik de voorbije jaren flink gesakkerd hebben op de regerende PS, de sociaal-democraten van Zapatero, maar ik zou ze zonder aarzelen toch weer mijn stem geven. Waarmee ik mij out als enigszins groen gekleurde sociaal-democraat. (Nee, een partijkaart heb ik nooit gehad.)

Het wordt een vuile campagne in Spanje. Rechts is daar écht rechts, de term centrum-rechts wordt er niet eens gebruikt. Natuurlijk zijn het geen fascisten zoals ten tijde van Franco, dat niet, maar onversneden, salonfähige rechtsen. Je zou dan denken dat de linkse tegenhanger, de PS, even radicaal is, maar dat is niet zo, die zijn gematigd-braaf als onze SP.A. Zoals in het voetbal maak ik me weer wijs dat een wonder niet is uitgesloten (Duitsland-België), maar de avond van de 20ste november, dat voel ik aan mijn water, drink ik geen champagne.

En de indignados? Die zijn al geruime tijd weggejaagd van de Puerta del Sol waar ze een reusachtig tentendorp hadden opgebouwd. Maar ik heb er toch nog enkele gezien, op de even iconische Plaza Dos de Mayo. Een dertigtal jonge mensen doen mee aan een “Volksvergadering van de wijk Malasaña”. Ze bereiden 15 oktober voor, want dan wil de beweging tonen dat ze nog springlevend is en de straat kan inpalmen. Vreedzaam, wordt er uitdrukkelijk bij gezegd. Ik beluister ook dat ze zich zien als een onderdeel van een mondiale beweging: de Arabische lente, Puerta del Sol, de studenten in Chili, de mars tegen Wall Street… Ik betwijfel of de jongelui die in de zon op Plaza Dos de Mayo zitten al gehoord hebben van onze G1000. Ik had het ze kunnen vragen. Komt er nu al sleet op mijn journalistieke reflex?

Dekseltje lichten

Thuisgekomen stel ik vast dat er weer stof genoeg is om ’indignado’ over te zijn. De afgang van Dexia, het zoveelste staaltje van waartoe speculatief kapitalisme leiden kan. À propos, in de tijd van directeur-generaal Vandenbussche, toen de VRT nog BRT was, moest wie in de nieuwsuitzendingen het woord kapitalisme uitsprak als straf daarna z’n mond spoelen. De term was “ideologisch gekleurd” en mocht dus niet. Nu mag hij wel weer, zelfs deftige universiteitsprofessoren nemen hem ongegeneerd in de mond.

Ik heb me nog meer opgenaaid over wat ik maar de affaire-Hasselt zal noemen. Panorama lichtte het deksel van een onwelriekend potje waarin sommige Hasseltse politiemensen zich bekwaamden in financieel gesjoemel. Dat je vergoedingen incasseert waar je geen recht ophebt, tot daar aan toe, het hoort niet, maar het zou me verbazen als dit tot Hasselt beperkt bleef. Maar dat je het handvol mensen dat het spel niet wil meespelen kapot probeert te maken, daar word ik dan boos van zie. Nog pissiger word ik van een procureur die de klokkenluiders probeert te criminaliseren. In een ‘open brief’ zegt de advocaat van de Hasseltse politiezone dat journalisten geen rechters zijn.

Hij heeft overschot van gelijk. Het één heeft niets met het ander te maken. Journalisten moeten een zaak uitzoeken volgens hún deontologische regels. Eén van de basisregels is zo oud als de journalistiek: woord en wederwoord. Als de advocaat vindt dat hij zijn cliënten moet aanraden om niet aan de reportage mee te werken is dat zijn goed recht. Maar het is een raad die hij ze geeft, geen bevel. Als iemand in opspraak komt en door de pers om een reactie wordt gevraagd, dan gebeurt meestal dit: ofwel staat de betrokkene te springen om te reageren want hij voelt zich onterecht aangevallen; ofwel vindt hij dat het beter is niets te zeggen in de hoop dat het wel overwaait. In het geval van Hasselt is dat, helaas voor hen, niet gebeurd. Ondertussen heeft één rechter al gesproken. Hij heeft met zijn uitspraak de bevindingen van Panorama niet geblameerd, wel integendeel. Nu nog wachten op de arbeidsrechtbank en de Raad van State.

En zo werd me, met m’n gedachten nog gegijzeld door Madrid, niet eens de pauze van een jetlag gegund. Op de koop toe door de schuld van mijn oud-collega’s.

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus – mod